woensdag 5 november 2014

Varkala's Vissers Verdwijnen (5/5)




Het was vier uur 's nachts. De maan was ondergegaan, maar op Achmed's boot hing een gaslantaarn om de vissen te lokken. Zijn zicht was niet verder dan het licht scheen. Kleine golven klotsten tegen de boot. Het was het koelste moment van de nacht, maar toch niet koud. Achmed overdacht de gebeurtenissen van de afgelopen weken.

Die bewuste dag waren hij en Tahir alle vrienden en familie langsgegaan. Overal hadden ze wat geld geleend. De een kon wat meer geven, de ander wat minder. Vooral zijn collega-vissers hadden al het mogelijke gedaan om hem te helpen. Aan het eind van de dag had hij net genoeg om de moneylender te betalen. Voor de reparatie aan de boot kon hij nog verder uitstel van betaling krijgen.

De volgende nacht had hij, ook op zijn boot gezeten, lang gepiekerd. Eigenlijk wist hij al dat Tahir geen visser wilde worden, maar om hem dat te horen was toch een schok geweest. Achmed zou zo iets nooit tegen zijn eigen vader hebben durven zeggen, maar waardeerde toch dat zijn zoon dat nu wel gedaan had. Na vele uren had hij tegenover zichzelf moeten toegeven, dat er voor zijn zoon geen toekomst als visser was. Zo'n schamel en onzeker bestaan paste niet bij de nieuwe generatie, die het nieuwe India moest gaan vormen. Al helemaal nu de centrale overheid van India toestemming had gegeven aan grote buitenlandse trawlers om in Indiase wateren te werken. Hij moest zijn zoon de vrijheid geven een ander beroep te kiezen, ook al werd daarmee de traditie van vele generaties doorbroken. 

Hij had contact opgenomen met zijn achterneef in de grote stad. Via via had die een baan als receptionist in een groot hotel voor Tahir geregeld. En zelfs geld voorgeschoten om het bedrag te betalen dat als "borg" gedeponeerd moest worden. (Banen kosten geld in India; een deel voor smeergeld voor degene die de baan te verdelen heeft; een deel als zekerstelling dat de werknemer niet van de ene op de andere dag vertrekt.) Tahir kon ook bij hen in huis wonen.

Gister was er voor het eerst een brief van Tahir gekomen, met wat geld er in. Het was nog niet veel, omdat hij ook aanloopkosten had. Maar zeker zou het de komende maanden meer worden. Tahir schreef ook dat hij genoot kennis te maken met deze kant van India: de welgestelden en zakenlieden die hier kwamen, waren óók Indiërs, maar leken uit een andere wereld te komen dan het dorp dat hij kende. Langzaam drong het tot hem door, dat hij niet naar het westen hoefde te kijken, om een ander soort leven te kunnen leiden. Ook zijn eigen land bood ongekende mogelijkheden.

Varkala (KE), januari 2004

Dit was het vijfde en laatste deel

Klik hier voor de eerste aflevering .

dinsdag 4 november 2014

Varkala's Vissers Verdwijnen (4/5)



Zo verstreken enkele weken. Ahmed had geluk met de vangst en kon de moneylender betalen. Ali trakteerde zijn collega's. Tahir overwon wat van zijn schuchterheid en sprak zo nu en dan een meisje aan. Geregeld gaf hij thuis een deel van zijn fooien af. Maar hij bleef vertwijfeld over wat hij wilde: aan de verwachtingen van zijn vader voldoen, of het moderne leven opzoeken?

Op een ochtend was het weer zover. Ahmed had een slechte vangst gehad, er moest een reparatie aan de boot betaald worden, en de moneylender zou komen. Met tegenzin slofte hij de weg naar het restaurant waar Tahir werkte. Tot zijn verbazing zag hij zijn zoon niet. Toen hij naar Tahir vroeg, waren diens collega's al even verbaasd! Wist hij dan niet dat Tahir een week geleden ontslagen was? Achmed begreep er niets van, Tahir was toch iedere morgen van huis gegaan, en ieder avond laat thuis gekomen, net als de maanden daarvoor? Als het anders was geweest, zou zijn vrouw hem dat zeker verteld hebben. In Achmed streden onbegrip en groeiende woede om voorrang. Wat was hier aan de hand? Wie hield wat voor hem verborgen?

Ali zei dat Tahir vaak rondhing bij de verkopers op het strand. Indiërs werden geweerd van het toeristenstrand, maar wie waren verkocht en wat baksjiesbetaalde, werd oogluikend doorgelaten. Achmed vond zijn zoon daar en eiste een verklaring. Diep beschaamd gaf Tahir toe dat hij al vijf dagen deed alsof hij naar zijn werk ging, omdat hij niet durfde te vertellen dat hij ontslagen was. Hij had geprobeerd in een ander restaurant werk te vinden, maar hij was "besmet" verklaard. Met hangen en wurgen kreeg Achmed het verhaal er uit. Voor het eerst was Tahir na zijn werk met een toeriste mee gegaan. Ze hadden op het balkon van haar kamer lang zitten praten over hoe jonge mensen over de toekomst dachten. Zij, in het westen, had talloze mogelijkheden; maar iedere keuze vóór iets, impliceerde "nee" te zeggen tegen alle andere dingen die ze ook wilde. De verwachtingen van de mensen in haar omgeving waren hoog. Hij, in het zuiden, had nauwelijks mogelijkheden; keuze was een ongekende luxe; de verwachtingen van zijn familie waren al even beklemmend. Het was voor het eerst dat Tahir over dit gevoel kon praten.

Tot diep in de nacht hadden ze, bij het licht van de volle maan, over dit soort zaken gepraat; er was niets gebeurd. Toch had de baas de volgende ochtend 500 roepies geëist. Tahir had geweigerd, om de mooie herinneringen aan de nacht niet te bezoedelen. In zijn jonge onervarenheid had hij niet doorzien wat hij wel en niet kon maken bij de baas, en wanneer hij wel en niet aan zijn principes moest vasthouden. De ruzie liep op en hij werd weggestuurd. 

Sindsdien had hij hele dagen rondgezworven. Op het strand hielp hij een vriend strandstoelen sjouwen en parasols opzetten. Daar kreeg hij een paar roepies voor, maar niet genoeg om zijn vader nu wat te geven. Achmed zou naar een tweede moneylender moeten, om het geld voor de reparatie en de termijn van vandaag te betalen. Zo zou hij het ene gat met het andere vullen. 


(wordt vervolgd...)
Klik hier voor de volgende aflevering .
Klik hier voor de eerste aflevering .

maandag 3 november 2014

Varkala's Vissers Verdwijnen (3/5)



Het was half elf toen Ahmed bij het restaurant aankwam. Hij keek zo veel mogelijk naar de grond om niet al die halfnaakte vrouwen te hoeven zien. Tahir zag hem aankomen en wist dat zijn vader weer geld nodig had. Tegelijk kwam van de andere kant zijn baas aanlopen. Enorme tweestrijd woedde in zijn hart. Als werkende zoon moest hij altijd zijn ouders financieel ondersteunen. Maar dit restaurant bood hem kansen op een ander leven. Moest hij kiezen voor zijn afkomst of voor zijn toekomst?

Snel nam hij het geld terug uit de kas en drukte het zijn vader in de hand. Ze stonden nog even te praten, toen de baas de kas geteld had en het tekort ontdekt. Luid scheldend sommeerde hij al het personeel bij zich. En waar Ali wel niet was? Omdat het Tahir's neef was, werd Tahir er speciaal op aangesproken. Tahir kon wel door de grond zakken van schaamte, vooral omdat zijn vader dit allemaal zag. Gelaten liet hij de scheldpartij van de baas over zich heen komen. Maar omstanders en collega's bemoeiden zich er mee en het werd een waar opstootje. Gasten begonnen het restaurant al te verlaten: dit paste niet in hun beeld van tropische stranden en palmbomen.


Op dat moment kwam Ali opdagen, ongeschoren en ongekamd. Hij liet zich door een omstander uitleggen wat er aan de hand was. Daarop nam hij de baas apart en legde uit dat hij voor het kastekort gezorgd had. Hij kwam nu het geld terugbrengen, en meer. De baas had sinds kort geïnstitutionaliseerd wat al lang de mores was: een man die wat met een toeriste had, moest dat afkopen door royaal drankjes en fooien en giften uit te delen, anders zou hem het leven onmogelijk gemaakt worden. (Dit soort sociale dwang kwam op allerlei terreinen voor.) De baas had nu als regel ingesteld, dat als een van de restaurant-medewerkers met een toeriste mee ging, aan hem 500 roepies betaald moest worden. Een toerist die in Thailand geweest was, had hem op dit idee gebracht. 

Toen alles financieel geregeld was, bedaarde de storm en ging iedereen die dag verder zijn gewone gang. De obers flirtten, de toeristen baadden in de zon en de zee, de vissers visten.


(wordt vervolgd...)
Klik hier voor de volgende aflevering
Klik hier voor de eerste aflevering

zondag 2 november 2014

Varkala's Vissers Verdwijnen (2/5)



Het was pas tien uur, maar de zon was al heet. Zweetdruppels liepen over Tahir's voorhoofd terwijl hij de gasten in het restaurant hielp te verhuizen naar de tafeltjes in de schaduw van de luifel. Tahir was moe. Het was gisteravond laat geworden. Een groepje gasten was blijven zitten, ze hadden gitaar gespeeld, gezongen en gedronken. Tahir werkte nog niet zo lang in het restaurant en had zich stilletjes op de achtergrond gehouden, en gekeken naar het meisje met de lange donkere haren. 
De halve nacht had hij wakker gelegen met dat beeld op zijn netvlies: de lange loshangende haren; de huid van haar hals; de vormen van haar lichaam. Zijn collega en neef Ali had volop meegedaan, en zelfs een literfles rum tevoorschijn gehaald. Daarvoor werd hij beloond met gejuich en omarmingen van de meisjes. 
 
Maar Tahir wist dat Ali het geld voor de rum uit de kas "geleend" had. Als zo meteen de baas zou komen, zou de kas opgemaakt worden, en Ali was nog niet terug. Hij was meegegaan met het blonde meisje. Tahir wist dat Ali hoopte een westerse aan de haak te slaan. Veel toeristen vielen immers op de donkere types. Ali was er van overtuigd dat hij dan naar het westen kon en daar een rijk man worden. Tahir dacht ook wel eens aan die mogelijkheid, maar was te verlegen om indruk te maken. En hij wist dat zijn vader hem nooit toestemming zou geven om met een westerse te trouwen. 
Kwam hij maar niet uit zo'n traditioneel gezin, dan zou hij veel meer kansen hebben. Zijn vader wilde dat hij ook visser werd, maar iedereen kon toch zien wat voor een armoedig leven je dan had. De jongens die met de toeristen aanpapten, beleefden veel meer plezier. Dat was wat Tahir ook wilde! Als hij maar durfde! Durven tegen zijn vader in te gaan. Durven een toeriste aan te spreken. Terwijl hij afrekende, schoof hij snel zijn fooien van gisteravond in de kas, om het tekort voor zijn neef te dekken.

(wordt vervolgd...)
Klik hier voor de volgende aflevering .
Klik hier voor de eerste aflevering .
 

zaterdag 1 november 2014

Varkala's Vissers Verdwijnen (1/5)

Het was pas tien uur, maar de zon was al heet. Zweetdruppels liepen over Ahmed's donker bruin gebrande rug, terwijl hij in het zand zat om zijn visnetten te repareren. Ahmed maakte zich zorgen. De vangst was vannacht weer tegengevallen, en de prijzen op de markt waren laag. Het was donderdag: vanavond zou de moneylender (=een kruising tussen een financier en een woekeraar) weer langs komen om de wekelijkse termijn op te halen. En het bedrag was al zover verlaagd dat Ahmed alleen rente betaalde – aan aflossen kwam hij niet meer toe. En er moest ook diesel voor de buitenboordmotor gekocht worden, anders zou hij vannacht niet uit kunnen varen.

Ahmed staarde wat voor zich uit. Op zee dobberden een paar kleinere bootjes. Met weemoed dacht hij terug aan de dagen dat hij ook met zo'n klein bootje, bestaand uit drie met touw aan elkaar gebonden boomstammen er op uit ging. Toen had hij geen vaste kosten, en als de vangst tegenviel, had hij alleen een dag geen eten. Zo nu en dan had hij geluk en ving hij een grote vis die veel opbracht, zodat hij een voorraadje rijst kon kopen.

Maar de laatste tien jaar waren er steeds meer vissers gekomen. Veel mannen die jarenlang in een van de Golfstaten gewerkt hadden, en daar veel geld verdiend hadden. Ze deden het vissen er als hobby bij. Daardoor waren de prijzen op de markt gedaald. Om zich van deze "amateurs" te onderscheiden, had hij geld geleend en een grotere boot met motor gekocht. Hij kon nu de hele nacht op zee blijven en met een gaslamp de vissen lokken. OK, de opbrengsten waren groter, maar hij had niet gedacht aan de hogere vaste lasten, die ook door gingen op de dagen dat hij weinig ving of niet uit kon varen. Zo kwam het tegenwoordig nauwelijks nog voor dat hij een nacht thuis sliep.

Ahmed staarde in de weidse, blauwe oceaan en dacht aan zijn gezin. Hij hield evenveel van hen als van de oceaan, maar allebei gaven ze ook veel zorgen. Het was financieel een geluk dat zijn zoon Tahir nu werk gekregen had in een van de toeristenrestaurants aan de klif, 3km verderop. Vroeger waren er maar een paar restaurants, maar ieder jaar werden het er meer en kwamen ze dichterbij. Toen hij vorige week zijn zoon had opgezocht omdat hij dringend geld nodig had voor de moneylender, was Ahmed geschokt. In het restaurant zaten vrouwen in ondergoed ("bikini's" scheen dat te heten). Zo bloot had hij zelfs zijn eigen vrouw nog nooit gezien. Dat Tahir dat iedere dag aan moest zien, kon toch niet goed zijn? Zou hij straks nog wel geïnteresseerd zijn in zijn achternicht, met wie hij voorbestemd was te trouwen als ze 18 was? Wat zou de familie wel niet zeggen als het huwelijk niet doorging? Als hij het extra geld niet zo hard nodig had, zou Ahmed Tahir verbieden daar te werken. Maar een goede fooi daar was soms evenveel als de opbrengst van een dag op zee... 

Een paar kraaien kwamen aanvliegen. Door de luide branding had Ahmed ze niet horen aankomen. Hij schrok op toen ze tussen de visresten doken. Lijkenpikkers, net als de moneylender, die hem al bedreigd had als hij het geld niet klaar had liggen. Er zat niets anders op dan weer naar zijn zoon's werk te gaan en geld te halen.


(wordt vervolgd...)
Klik hier voor volgende aflevering